Druga Tarcza antykryzysowa zmiany w szkolnictwie wyższym grafika

4.05.2020

Tarcza antykryzysowa: zmiany w szkolnictwie wyższym

Czym jest tzw. druga tarcza antykryzysowa?

Druga tarcza antykryzysowa to rządowa ustawa dotycząca form wsparcia w związku z rozprzestrzenianiem się wirusa SARS-CoV-2. W znacznej mierze odnosi się do pomocy dla firm i przedsiębiorców. Stanowi kontynuację działań zawartych w pierwszej tarczy antykryzysowej.

Mowa w niej jednak także o zmianach dotyczących szkolnictwa wyższego i nauki. Wedle uzasadnienia ustawy, jej przepisy mają usprawnić działalność podmiotów szkolnictwa wyższego i nauki w warunkach epidemii.

Już niebawem pojawi się także nasz artykuł o tzw. trzeciej tarczy. A tymczasem zapraszamy do lektury niniejszego tekstu.

Zmiany w szkolnictwie wyższym

Tarcza antykryzysowa 2.0. wprowadza zmiany w ustawie z dnia 20 lipca 2018 r. – Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce.

Do najważniejszych zmian należą:

  • możliwość obrony prac doktorskich i realizacji egzaminów online,
  • przedłużenie o rok okresu ewaluacji działalności naukowej,
  • przedłużenie ważności legitymacji studenckich, doktoranckich i legitymacji służbowych nauczyciela akademickiego,
  • większe uprawnienia dla rektorów,
  • przeprowadzanie posiedzeń organów kolegialnych z wykorzystaniem technologii informatycznych,
  • nowe zasady dotyczące wykorzystania środków finansowych na szkolnictwo wyższe i naukę,
  • nowe zasady odnoszące się do kredytu studenckiego.

Co to oznacza?

Po pierwsze, w ramach ustawy wprowadza się większy nacisk na wykorzystanie technologii informatycznych. Innymi słowy, egzaminy będą mogły się odbywać w trybie online. Chodzi zarówno o egzaminy semestralne, dyplomowe, jak i obrony pracy doktorskiej oraz kolokwium habilitacyjne.

Po drugie, nowa regulacja dotyczy również przedłużenia o rok okresu ewaluacji działalności naukowej, która obejmie lata 2017-2021. Przepisy o prowadzonej co cztery lata ewaluacji uczelni wprowadziła ustawa Prawo o szkolnictwie wyższym i nauce. Kwestia przesunięcia ewaluacji naukowej nie jest jeszcze zamknięta. Duże znaczenie będzie miało znowelizowane rozporządzenie ewaluacyjne ministra.

Po trzecie, ustawa umożliwia przedłużenie ważności legitymacji studenckich, doktoranckich i legitymacji służbowych nauczyciela akademickiego. Odbywa się to bez konieczności potwierdzania ważności legitymacji w okresie ograniczenia funkcjonowania uczelni bądź zawieszenia kształcenia, a także 60 dni po zakończeniu tych ograniczeń.

Po czwarte, Tarcza daje także więcej uprawnień rektorowi. Będzie mógł wydawać zarządzenia w sprawach należących do kompetencji senatu uczelni, gdy działanie tego organu nie będzie możliwe. Co istotne, podjęcie decyzji będzie niezbędne dla zapewniania ciągłości funkcjonowania uczelni. Ponadto, gdy rektor i osoba upoważniona do jego zastępowania nie będą mogli wykonywać swoich zadań, wykonywać je będzie członek wspólnoty uczelni, wskazany przez ministra.

Po piąte, Tarcza umożliwia również odbywanie online posiedzeń organów PAN i innych organów szkół wyższych, m.in. senatu uczelni.

Ostatnie omówione w tej części zmiany dotyczą kwestii finansowych. Niewykorzystane środki finansowe na szkolnictwo wyższe i naukę przyznane w formie dotacji celowej mogą zostać wykorzystane w 2021 roku. Chodzi o środki na realizację zadań związanych m.in. z kształceniem i obsługą realizacji zadań NCN, NAWA, NCBR i Centrum Łukasiewicz.

Wsparcie finansowe, stypendia dla studentów i doktorantów

Kluczowymi w kontekście działalności Fundacji Dobra Sieć i portalu Moje Stypendium zmianami są te dotyczące wsparcia finansowego dla studentów i doktorantów. A zatem, wraz z wejściem w życie tarczy antykryzysowej wprowadzono zmiany w systemie świadczeń dla obu tych grup.

Zapomogi – studenci i doktoranci

Według komunikatu Ministerstwa Nauki i Szkolnictwa Wyższego w czasie epidemii nie obowiązuje limit dwóch zapomóg w roku akademickim. Co to oznacza? Otóż student może złożyć wniosek o zapomogę w swojej uczelni za każdym razem, kiedy jego sytuacja życiowa uległa pogorszeniu. Wnioski rozpatrywane są w trybie uproszczonym – zgodnie z regulaminem świadczeń dla studentów. Zapomogi przyznawane są przez rektora.

W czasie zawieszenia kształcenia doktorantów na studiach doktoranckich rozpoczętych przed rokiem akademickim 2019/2020 stosuje się analogiczne zasady przyznawania zapomóg. Jednak w przypadku doktorantów zapomoga przyznawana jest przez kierownika podmiotu prowadzącego studia doktoranckie.

Wnioski o przyznanie zapomogi składa się w uczelni, zaś w przypadku doktorantów kształcących się w instytutach naukowych PAN lub instytutach badawczych – w danym instytucie.

Stypendia dla studentów i doktorantów

Po pierwsze, do 30 września 2020 roku wnioski o przyznanie świadczeń stypendialnych mogą być składane w formie i w sposób określony przez uczelnię. Co to oznacza? Otóż uczelnia może wprowadzić dodatkowy sposób i formę składania wniosków o przyznanie stypendiów, a także zapomóg.

Po drugie, dotychczas działające komisje stypendialne nadal zachowują swoje uprawnienia do przyznawania stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych i stypendium rektora.

Po trzecie, w semestrze letnim 2019/2020 roku zniesiono regułę dotyczącą stypendium socjalnego, stypendium dla osób niepełnosprawnych i zapomogi, zgodnie z którą świadczenia te przysługują przez okres studiowania nieprzekraczający 6 lat. Istnieje zatem możliwość finansowego wsparcia tych studentów, którzy rozpoczęli studia ponad 6 lat temu.

Po czwarte, zniesiono obowiązek dołączania do wniosku o przyznanie stypendium socjalnego zaświadczenia z ośrodka pomocy społecznej o sytuacji finansowej przez studenta, którego miesięczny dochód na osobę w rodzinie nie przekracza 528 złotych. Sytuacja materialna studenta będzie mogła być weryfikowana przez uczelnię na podstawie innych dostępnych dokumentów.

Kredyt studencki

Co istotne, tarcza antykryzysowa wprowadziła także wsparcie dla absolwentów, którzy podczas studiów otrzymali kredyt studencki i obecnie go spłacają. Na wniosek kredytobiorcy złożony do końca roku akademickiego 2019/2020 możliwe będzie zawieszenie spłaty kredytu studenckiego na okres maksymalnie 6 miesięcy.

Wniosek o zawieszenie spłaty kredytu studenckiego składa się w banku, z którym zawarto umowę. Niezależnie od tej możliwości, absolwent nadal może korzystać ze wszystkich ulg w spłacie kredytu przewidzianych obowiązującymi przepisami, np. zawieszenia kredytu oraz odsetek na okres do 12 miesięcy z uwagi na trudną sytuację życiową.

Dotychczasowe stypendia dla studentów i doktorantów

Jednocześnie, by przypomnieć sobie o tym, jakie wsparcie finansowe oferują doktorantom uczelnie, zapraszamy do lektury naszego ubiegłorocznego artykułu Stypendia dla doktorantów na uczelniach. Zaś o dotychczasowych stypendiach studenckich finansowanych z budżetu państwa przeczytacie w artykule Jakie stypendia dla studentów.

W artykule wykorzystano następujące źródła informacji:

„Tarcza antykryzysowa 2.0. Rozwiązania dla szkolnictwa wyższego i nauki”, serwisy.gazetaprawna.pl

PAP – Nauka w Polsce, Ludwika Tomala, „MNiSW: większa dostępność wsparcia finansowego dla studentów i doktorantów”, naukawpolsce.pap.pl

Monika Sewastianowicz, „Więcej czasu na doktorat na starych zasadach”, www.prawo.pl

Ministerstwo Nauki i Szkolnictwa Wyższego, „Rozwiązania dla szkolnictwa wyższego i nauki w drugiej tarczy antykryzysowej”, www.gov.pl