artykuł stypendia a podatki

26.01.2020

Jak opodatkowane są stypendia?

Stypendia dla studentów i doktorantów

Opodatkowanie stypendiów w Polsce jest uzależnione do rodzaju stypendium. Wolne od podatku dochodowego są:

W przypadku innych stypendiów (przyznawanych przez osoby lub inne instytucje, np. organizacje pozarządowe) zwolnienie z podatku ma zastosowanie, o ile zasady ich przyznawania zostały zatwierdzone przez ministra właściwego do spraw szkolnictwa wyższego i nauki. To znaczy, że np. o taką zgodę musza ubiegać się niektórzy organizatorzy programów stypendialnych, a decyzja podejmowana jest przez ministerstwo.

Podsumowując, zwolnienie podatkowe nie dotyczy wszelkich świadczeń pieniężnych, które uznawane są za stypendia.

Stypendia w związku z pobytem za granicą

O zwolnieniu podatkowym osób wyjeżdżających w ramach programu Erasmus pisaliśmy już kilka lat temu.

Według ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych wolna od podatku dochodowego jest część dochodów osób, które czasowo przebywają za granicą i których część lub całość dochodów pochodzi ze stypendiów. Aby nie musieć płacić podatku dochodowego, wysokość dochodów takich osób nie może przekraczać równowartości diety z tytułu zagranicznych podróży służbowych.

Szczególna regulacja dotyczy programu Erasmus+. Otrzymywane w ramach tego programu stypendia są w całości zwolnione z podatku dochodowego. Odbywa się to na podstawie Rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 15 października 2018 r. w sprawie zaniechania poboru podatku dochodowego od osób fizycznych (PIT) od dochodów (przychodów) z tytułu stypendiów otrzymywanych w ramach programu Erasmus+.

W pozostałych przypadkach, dochody z tytułu zagranicznych stypendiów uzyskiwane przez osoby mające miejsce zamieszkania w Polsce podlegają opodatkowaniu na zasadach określonych w ustawie z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych oraz umowie o unikaniu podwójnego opodatkowania zawartej przez Polskę z państwem wypłaty stypendium. Listę państw, z którymi Polska ma zawartą taką umowę, dostępna jest na rządowym portalu podatkowym. W dużym uproszczeniu oznacza to, że jeśli płacimy podatki w tym kraju, nie musimy płacić podatków w Polsce, i vice versa.

Inne stypendia zwolnione z PIT

Zwolnione od opodatkowania są również:

  • stypendia, jak również inne środki finansowe Narodowej Agencji Wymiany, o których mowa w art. 18 ust. 2 pkt 1 ustawy z dnia 7 lipca 2017 r. o Narodowej Agencji Wymiany;
  • stypendia przyznawane przez instytuty naukowe Polskiej Akademii Nauk oraz instytuty badawcze, z ich funduszy stypendialnych;
  • stypendia na prowadzenie badań naukowych lub prac rozwojowych przez naukowca z zagranicy, o których mowa w art. 70b ustawy z dnia 30 kwietnia 2010 r. o Polskiej Akademii Nauk;
  • stypendia i inne świadczenia otrzymywane w ramach programu wymiany stypendialnej Polsko-Amerykańskiej Komisji Fulbrighta;
  • świadczenia pomocy materialnej dla uczniów i osób uczestniczących w innych formach kształcenia, pochodzące z budżetu państwa, budżetów jednostek samorządu terytorialnego oraz ze środków własnych szkół przyznane na podstawie przepisów o systemie oświaty oraz inne stypendia za wyniki w nauce, których zasady przyznawania zostały zatwierdzone przez ministra właściwego do spraw oświaty i wychowania;
  • stypendia dla uczniów i studentów, których wysokość i zasady udzielania zostały określone w uchwale organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego, oraz stypendia dla uczniów i studentów przyznane przez organizacje, o których mowa w art. 3 ust. 2 i 3 ustawy o działalności pożytku publicznego, na podstawie regulaminów zatwierdzonych przez organy statutowe udostępnianych do publicznej wiadomości za pomocą Internetu, środków masowego przekazu lub wykładanych (wywieszanych) dla zainteresowanych w pomieszczeniach ogólnie dostępnych – do wysokości nieprzekraczającej w roku podatkowym kwoty 3800 zł.

Wszystkie wskazane powyżej stypendia są zwolnione od opodatkowania całościowo, za wyjątkiem stypendiów wskazanych w ostatnim punkcie, które są limitowane kwotowo. Limit kwoty dotyczy zatem kwoty dochodu stypendysty, a nie stypendium.

Zatem otrzymując dwa stypendia od dwóch organizacji pozarządowych, stypendysta powinien poinformować o tym organizatorów, aby nie zostały naliczone dwa limity kwoty zwolnionej. Alternatywnie, w przypadku nie pobrania przez fundatora odpowiedniej zaliczki na PIT, stypendysta powinien skorygować to w deklaracji rocznej.

Limit zwolnienia z podatku dla stypendiów – zmiany

Przed 1 stycznia 2011 r. zasady liczenia limitu zwolnienia dla stypendiów były nieco inne. Wówczas przepisy zwalniały z podatku stypendia do wysokości nieprzekraczającej miesięcznie 380 zł. Obecnie limit zwolnienia ma charakter roczny, przy czym wynosi on równowartość dotychczasowej kwoty zwolnienia dla 10 miesięcy. Daje to limit kwoty 3800 zł rocznie. Na pozór wydaje się to niekorzystne (biorąc pod uwagę, że w roku jest 12 miesięcy). Należy jednak zauważyć, że stypendia często wypłacane są przez pół roku, 9 miesięcy nauki (rok szkolny) lub 10 miesięcy nauki (rok akademicki).

Dodatkowo zmiana sposobu liczenia zwolnienia (limit roczny zamiast limitu miesięcznego) powoduje, że w niektórych przypadkach – gdy podatnik pobiera stypendium wyższe niż 380 zł miesięcznie tylko przez część roku, np. przez semestr – skorzysta on ze zwolnienia podatkowego (z którego na gruncie poprzednich przepisów nie mógłby skorzystać).

Od podatku mogą być zwolnione także stypendia fundowane przez organizacje prowadzące działalność w sferze pożytku publicznego, o której mowa w ustawie o działalności pożytku publicznego i o wolontariacie. W praktyce chodzi o to, żeby fundatorem stypendium była organizacja pozarządowa (np. fundacja, stowarzyszenie).

Artykuł został przygotowany na podstawie Analizy prawnej systemu stypendialnego w Polsce stworzonej przez Kancelarię Radcy Prawnego Tomasz Klemt na zlecenie Fundacji Dobra Sieć. Stan prawny: 18 października 2019 roku.